Khoảng cách giữa lời hứa và hành động là thước đo của COP31
COP31 là hội nghị khí hậu thường niên của Liên hợp quốc, nơi các chính phủ cùng bàn cách thực hiện Thỏa thuận Paris và phối hợp ứng phó biến đổi khí hậu bằng những chính sách, nguồn lực và hành động cụ thể. Hội nghị dự kiến diễn ra từ ngày 9 đến 20/11/2026 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh tiến độ giảm phát thải, thích ứng và huy động tài chính vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, giá trị của COP31 không nằm ở số lượng tuyên bố mới, mà ở việc thu hẹp khoảng cách giữa cam kết khí hậu và kết quả ngoài thực địa. Singapore đã nêu đúng ưu tiên: tập trung thực hiện các thỏa thuận hiện có thay vì chạy đua đưa ra mục tiêu giảm phát thải mới. Cách tiếp cận ấy không hạ thấp tham vọng; nó buộc các bên chứng minh mục tiêu đã hứa có thể thành hành động khí hậu đo đếm được hay không.
Tài chính thích ứng phải đến được nơi chịu rủi ro
Thử thách lớn nhất không chỉ là huy động tiền, mà còn là phân bổ đúng nơi và đúng mục đích. Các nước đang phát triển chịu tác động nặng nề nhưng thường thiếu nguồn lực để chống chịu, trong khi khoảng cách giữa nhu cầu tài chính thích ứng và vốn thực tế vẫn rất lớn. Khoản hỗ trợ cho thích ứng có ý nghĩa trực tiếp với đời sống: giúp xây đê biển, nâng cấp hạ tầng, gia cố nhà cửa, phát triển cây trồng chịu hạn và lắp hệ thống cảnh báo sớm để giảm thiệt hại do thiên tai. Nếu thiếu đầu tư phòng ngừa, cộng đồng không chỉ đối mặt với nguy cơ mất nhà cửa và sinh kế; ngân sách công còn phải liên tục dồn cho khắc phục hậu quả thay vì các nhu cầu phát triển khác. Bởi vậy, COP31 tài chính khí hậu cần gắn cam kết với lộ trình minh bạch, nguồn vốn dễ tiếp cận và hỗ trợ công nghệ, năng lực cho những nơi dễ tổn thương nhất.
Hợp tác quốc tế cần đi cùng trách nhiệm thực thi
EU muốn thúc đẩy phối hợp đa phương thông qua Câu lạc bộ Khí hậu, hợp tác với nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ về công nghiệp hóa xanh, đồng thời vận động triển khai các chỉ số thích ứng đã thống nhất tại COP30 để theo dõi tiến độ. Khối này cũng thúc đẩy chiến dịch “Điện khí hóa ngay” và cơ chế thị trường carbon nhằm khuyến khích giảm phát thải, thu hút đầu tư. Singapore lại nhấn mạnh một điểm bổ sung cần thiết: ưu tiên thực hiện những thỏa thuận đã có trong khuôn khổ Hiệp định Paris. Hai hướng đi không mâu thuẫn. Hợp tác chỉ tạo giá trị khi được nối với trách nhiệm, thời hạn và cách đánh giá kết quả; còn mục tiêu mới sẽ khó thuyết phục nếu những cam kết cũ vẫn nằm trên giấy. COP31 vì thế cần củng cố lòng tin bằng cơ chế theo dõi rõ ràng và hỗ trợ công bằng, thay vì chỉ tìm một tuyên bố đồng thuận.
Phép thử cuối cùng là kết quả người dân có thể cảm nhận
COP31 diễn ra giữa sức ép địa chính trị, lo ngại về an ninh năng lượng và nguồn lực công hạn hẹp, nhưng các rào cản ấy không thể trở thành lý do trì hoãn hành động. Hội nghị dự kiến có các phiên đối thoại về tài chính khí hậu, ứng phó và tham vọng giảm phát thải; EU cũng sẽ thúc đẩy dùng chỉ số thích ứng để các quốc gia đánh giá tiến độ. Với Việt Nam, mục tiêu giảm phát thải đã được nêu trong đóng góp quốc gia tự quyết định cập nhật năm 2022; để hiện thực hóa mục tiêu, hợp tác về tài chính, công nghệ và năng lực thực thi có ý nghĩa thiết thực. Kết luận cần được giữ rõ: COP31 chỉ thành công nếu biến cam kết khí hậu thành nguồn lực có thể tiếp cận và hành động có thể kiểm chứng. Trách nhiệm chung không đồng nghĩa với gánh nặng ngang nhau; nó đòi hỏi các bên có khả năng hỗ trợ phải hành động đủ nhanh để cộng đồng chịu rủi ro không bị bỏ lại.
