Vật liệu khan hiếm, dòng vốn công bị nghẽn
Thiếu vật liệu xây dựng là tình trạng nguồn cung đất đắp và đá cấp phối không đáp ứng nhu cầu thi công, khiến công trường khó duy trì tiến độ và vốn đầu tư công khó chuyển thành khối lượng hoàn thành. Tại Lâm Đồng, đây là nguyên nhân chủ yếu được các chủ đầu tư nêu khi báo cáo tiến độ giải ngân chưa đạt cam kết. Tính đến ngày 5/11, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 cùng các Ban Quản lý dự án khu vực đã giải ngân hơn 2.208 tỷ đồng, bằng 65,49% kế hoạch; hơn 1.163 tỷ đồng vẫn chưa được giải ngân. Con số này cho thấy nút thắt không chỉ nằm ở thủ tục thanh toán: thiếu đầu vào thi công có thể khiến công trình chưa tạo đủ khối lượng để nghiệm thu. Vì vậy, giải ngân vốn Lâm Đồng cần được nhìn cùng năng lực cung ứng vật liệu và tiến độ thực địa, thay vì chỉ thúc ép khâu hồ sơ.
Quy mô lớn, nhiều khâu cùng quyết định tiến độ
Chiều 7/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh làm việc với Ban 2 và đại diện một số Ban Quản lý dự án khu vực để tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Ban 2 được giao 57 dự án với kế hoạch vốn hơn 2.040 tỷ đồng; các Ban Quản lý dự án khu vực phụ trách 370 dự án với hơn 1.330 tỷ đồng. Tổng cộng, 427 dự án có kế hoạch vốn hơn 3.371 tỷ đồng. Thiếu vật liệu là nguyên nhân chính được báo cáo, nhưng không phải vấn đề duy nhất: một số dự án còn chậm bồi thường, giải phóng mặt bằng, chịu ảnh hưởng thời tiết và những khó khăn triển khai khác. Tỉnh yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu làm việc với cơ sở cung ứng, xem xét mở rộng công suất khai thác theo quy định; đồng thời địa phương phải đẩy nhanh mặt bằng và hoàn thiện thủ tục. Đây là hướng xử lý đúng: chỉ tăng áp lực tiến độ mà không gỡ nguồn cung thì khó tạo thêm khối lượng thực tế.
Các dự án phía Đông cho thấy nút thắt không đồng nhất
Sáng 7/11, ông Nguyễn Minh kiểm tra thực địa các dự án giao thông và kè sông ở khu vực phía Đông tỉnh. Các công trình gồm kè sông Bình Lợi, đường Trần Hưng Đạo và đường Trần Quý Cáp. Đây là những dự án giao thông Lâm Đồng có lợi ích thiết thực: tuyến kè dài 522 m, tổng mức đầu tư hơn 23,6 tỷ đồng, nhằm chống sạt lở và tăng khả năng thoát lũ; đường Trần Hưng Đạo dài khoảng 2,6 km, có tổng mức đầu tư hơn 196 tỷ đồng. Tuy nhiên, không thể mặc định thiếu vật liệu là nguyên nhân khiến chính các dự án được kiểm tra chậm. Tại kè Bình Lợi, còn khoảng 49 m vướng mặt bằng; đường Trần Hưng Đạo chưa hoàn tất bồi thường, hồ sơ chưa đủ điều kiện phê duyệt phương án và việc bàn giao mặt bằng bị ảnh hưởng. Những vướng mắc cụ thể này cần được phân biệt với bức tranh giải ngân chung.
Đường Trần Quý Cáp được thiết kế mở rộng nền, mặt đường, bổ sung thoát nước, chiếu sáng và cây xanh, kết nối cửa ngõ phía Nam Phan Thiết với tuyến du lịch Mũi Né. Dự án có nhiều gói thầu với tiến độ khác nhau: gói số 10 đạt khoảng 95% khối lượng hợp đồng, còn gói số 15 đạt khoảng 22%; năm trường hợp tại xã Tuyên Quang chưa nhận tiền bồi thường và bàn giao mặt bằng. Sự chênh lệch này nhấn mạnh rằng tiến độ cần được xử lý theo từng đoạn, từng gói thầu, chứ không bằng một lời giải thích duy nhất.
Thúc tiến độ phải đi cùng trách nhiệm và giải pháp cụ thể
Với kè Bình Lợi và đường Trần Hưng Đạo, tỉnh yêu cầu hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và bàn giao cho đơn vị thi công trước ngày 15/11/2026; Sở Xây dựng được giao tăng cường kiểm tra, còn các bên liên quan phải họp ngày 8/11 để thống nhất giải pháp và cam kết tiến độ. Chỉ đạo “có mặt bằng đến đâu phải tổ chức thi công đến đó” là cần thiết, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào nguồn vật liệu được khơi thông và khả năng nghiệm thu, thanh toán kịp thời. Ban 2 đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong hai tháng cuối năm, đồng thời cam kết tăng giám sát công trường, bổ sung nguồn lực và xử lý nhà thầu chậm. Mục tiêu ấy chỉ khả thi nếu từng chủ đầu tư công khai rõ vật liệu còn thiếu ở đâu, mặt bằng nào chưa sạch và khối lượng nào có thể hoàn thành. Với đầu tư công Lâm Đồng, tăng tốc giải ngân phải bắt đầu từ việc tháo đúng nút thắt ở từng dự án, không đánh đồng mọi chậm trễ với thiếu vật liệu.
