Nút thắt triển khai khiến vốn nằm chờ
Đầu tư công Lâm Đồng là việc sử dụng ngân sách nhà nước để xây dựng các công trình phục vụ phát triển địa phương, từ giao thông đến thủy lợi và đô thị, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào khả năng biến vốn được giao thành khối lượng thi công thực tế. Hơn 1.100 tỷ đồng tại các Ban Quản lý dự án chưa thể giải ngân vì thiếu đất đắp và đá cấp phối, một trở ngại cho thấy tiền sẵn có không đồng nghĩa công trình có thể chạy đúng tiến độ. Chiều 7/11, Phó Chủ tịch tỉnh Nguyễn Minh làm việc với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 và đại diện các ban khu vực để tháo gỡ khó khăn. Đến ngày 5/11, các đơn vị đã giải ngân hơn 2.208 tỷ đồng, đạt 65,49% kế hoạch; hơn 1.163 tỷ đồng vẫn chưa được giải ngân. Con số này đáng lo hơn khi tỷ lệ giải ngân toàn tỉnh sau chín tháng mới khoảng 54%. Trong những tháng cuối năm, vật liệu xây dựng thiếu, giải phóng mặt bằng chậm và thời tiết bất lợi đang khiến mục tiêu giải ngân trở thành bài kiểm tra năng lực điều hành, không chỉ là chỉ tiêu trên giấy.
Đưa người có thẩm quyền đến sát công trường
Cử cán bộ xuống dự án là hướng xử lý hợp lý nếu giúp quyết định được đưa ra nhanh hơn thay vì để hồ sơ luân chuyển qua nhiều cấp. UBND tỉnh phân công 9 Phó Giám đốc thuộc Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung tâm Phát triển quỹ đất trực tiếp phối hợp với chủ đầu tư, nhà thầu tại các công trình trọng điểm. Phạm vi phối hợp bao gồm quy hoạch, thủ tục đầu tư, thiết kế, đất đai, môi trường, bồi thường và tái định cư. Cách làm này không thể thay trách nhiệm của ban quản lý dự án và nhà thầu. Chủ đầu tư vẫn phải bám sát từng hạng mục, nhà thầu phải bổ sung nhân lực, thiết bị và xử lý tiến độ yếu; địa phương phải đẩy nhanh bàn giao mặt bằng. Tỉnh yêu cầu kiểm tra dựa trên khối lượng thực tế, thay vì chấp nhận những cam kết chung chung. Đây là nguyên tắc cần giữ: cán bộ sở, ngành tháo gỡ vướng mắc, còn đơn vị thực hiện phải chịu trách nhiệm về kết quả. Ban 2 đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong hai tháng cuối năm 2026, nhưng mục tiêu ấy chỉ khả thi khi vật liệu và mặt bằng được xử lý kịp thời.
Cắt phần trùng lặp để vốn phục vụ đúng nhu cầu
Nút thắt không chỉ nằm ở công trường. Ngày 1/11, UBND tỉnh yêu cầu xã, phường, đặc khu và các ban quản lý rà soát dự án giao thông trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030, kể cả dự án đang lập hoặc đã được duyệt chủ trương, để tránh đầu tư trùng với công trình giai đoạn 2021–2025 vẫn còn thời gian sử dụng. Với các tuyến đường từ xã Nam Đà đi xã Krông Nô, tỉnh yêu cầu cắt toàn bộ khối lượng trùng lặp khi lập, thẩm định và phê duyệt dự án. Đây là bước cần thiết, không phải cắt giảm cơ học: một tuyến đường đã có công trình còn sử dụng thì lặp lại hạng mục sẽ lấy nguồn lực khỏi nhu cầu cấp thiết hơn. Tỉnh cũng yêu cầu xử lý phần trùng lặp tại tiểu dự án đường khu sản xuất Nam Phong, đồng thời nghiên cứu đấu nối với đường gom cao tốc để bảo đảm phù hợp hiện trạng và an toàn giao thông. Rà soát đúng sẽ giúp công trình đồng bộ và vốn công tạo lợi ích thiết thực hơn cho người dân, thay vì dàn trải cho các hạng mục chồng lấn.
Giải ngân phải đi cùng chất lượng quản lý
Lâm Đồng xác định 21 công trình, dự án trọng điểm trong năm 2026, gồm 13 dự án vốn ngân sách và 8 dự án ngoài ngân sách, thuộc các lĩnh vực giao thông, thủy lợi, đô thị, du lịch, công nghiệp và đường sắt tốc độ cao. Quy mô triển khai lớn càng khiến việc phân bổ vốn đúng chỗ và tháo gỡ trở ngại đúng thời điểm trở nên quan trọng. Nếu chỉ thúc giải ngân mà bỏ qua năng lực cung ứng vật liệu, mặt bằng và tính cần thiết của từng hạng mục, tỉnh có thể đẩy nhanh thủ tục nhưng chưa chắc tạo ra công trình hữu ích. Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười yêu cầu xác định tiến độ, nguyên nhân chậm và trách nhiệm của từng cơ quan, đồng thời xử lý dứt điểm tồn tại để không ảnh hưởng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Hướng đi đúng là kết hợp ba việc: bảo đảm nguồn vật liệu theo quy định, bàn giao mặt bằng có thời hạn và loại bỏ phần đầu tư giao thông trùng lặp. Giải ngân vốn đầu tư chỉ có ý nghĩa khi đi cùng tiến độ thi công thực chất và hiệu quả sử dụng vốn; đó mới là thước đo thuyết phục cho nỗ lực tháo gỡ của tỉnh.
