Giải ngân đúng hạn là phép thử năng lực thực thi
Giải ngân đầu tư công là việc đưa nguồn vốn ngân sách đã được giao vào các dự án, công trình thông qua tiến độ thi công và thanh toán khối lượng thực hiện. Với Lâm Đồng, đây không chỉ là chỉ tiêu tài chính mà còn là phép thử khả năng biến kế hoạch thành công trình và động lực kinh tế. Ngày 10.11, Văn phòng UBND tỉnh cho biết Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương quyết liệt tăng tốc giải ngân, gắn nhiệm vụ này với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Mốc đặt ra rất cụ thể: giải ngân hằng tuần ít nhất 5% tổng vốn được giao, đạt tối thiểu 95% vào ngày 31.12.2026 và hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 trước ngày 31.1.2027. Đây là cách đặt áp lực theo từng chặng, thay vì để phần lớn khối lượng dồn vào những ngày cuối năm. Nhưng mốc thời gian chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm tiến độ thực địa, xử lý hồ sơ và tháo gỡ trở ngại đủ nhanh.
Khoảng cách giữa kế hoạch và công trường vẫn đáng kể
Số liệu cho thấy yêu cầu tăng tốc xuất phát từ khoảng cách lớn giữa mục tiêu và kết quả hiện tại. Đến ngày 5.11.2026, Lâm Đồng đã giải ngân 12.582 tỷ đồng trong tổng kế hoạch 21.286 tỷ đồng, đạt gần 60%, tăng 263 tỷ đồng so với kỳ báo cáo trước. Tỷ lệ này cho thấy tiến độ có nhích lên, nhưng phần vốn còn lại vẫn đòi hỏi nhịp triển khai mạnh hơn trong quãng thời gian ngắn.
Hai điểm nghẽn được nêu rõ là giải phóng mặt bằng và năng lực của một số nhà thầu. Chỉ đạo yêu cầu chủ đầu tư đề xuất thay thế kịp thời nhà thầu yếu, đồng thời đánh giá bằng chuyển biến tại công trường chứ không chỉ dựa vào báo cáo hay cam kết. Cách tiếp cận này đúng trọng tâm: trách nhiệm cần gắn với kết quả đo được, còn những dự án Lâm Đồng chậm tiến độ phải được rà soát riêng để xác định nguyên nhân và người xử lý.
Tháo gỡ từ mặt bằng, vật liệu đến thủ tục dự án
Sở Tài chính được giao theo dõi, đôn đốc chủ đầu tư và rà soát tiến độ từng dự án, tập trung khắc phục vướng mắc trong chuẩn bị đầu tư, thi công, bồi thường và giải phóng mặt bằng. Đây là chuỗi việc liên kết chặt chẽ: mặt bằng bàn giao chậm có thể khiến nhà thầu không thể thi công, còn thủ tục đầu tư hoặc vật liệu thiếu hụt có thể làm khối lượng xây dựng đình trệ. Vì vậy, kiểm điểm tiến độ phải đi cùng phương án xử lý cụ thể cho từng nút thắt.
Tỉnh cũng yêu cầu rà soát nguồn cung vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp, xem xét điều chỉnh công suất và chỉ tiêu khai thác mỏ, đồng thời hướng dẫn xử lý đất đá dôi dư. Với hai dự án điện khí Sơn Mỹ I và Sơn Mỹ II, lãnh đạo tỉnh được giao làm việc với các cơ quan liên quan để tháo gỡ vướng mắc. Các giải pháp này có ý nghĩa vượt ra ngoài một chỉ tiêu giải ngân: nếu thủ tục, mặt bằng và vật liệu được khơi thông, dự án mới có thể chuyển thành hoạt động xây dựng và năng lực sản xuất thực tế.
Đầu tư công phải tạo lực đẩy cho tăng trưởng và ngân sách
Lý do tỉnh thúc ép tiến độ càng rõ khi tăng trưởng kinh tế tháng 10.2026 ước đạt 8,53%, thấp hơn kịch bản 11,41%. Lâm Đồng đặt mục tiêu GRDP quý IV đạt 12,88% và phấn đấu lên 13,5%. Trong cuộc họp ngày 9.11, Chủ tịch UBND tỉnh đặt giải ngân vốn đầu tư công cùng với tháo gỡ dự án, khai thác tài sản công dôi dư và tăng thu ngân sách vào nhóm nhiệm vụ quyết định khả năng đạt tăng trưởng GRDP hai con số.
Đến ngày 5.11, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt hơn 29.061 tỷ đồng, bằng 84,39% dự toán HĐND tỉnh giao. Với người dân, chất lượng thực thi sẽ thể hiện qua công trình được hoàn thành, dịch vụ và kết nối được cải thiện, chứ không phải tỷ lệ giải ngân trên giấy. Tỉnh cũng yêu cầu lãnh đạo các cấp làm việc trực tiếp với địa bàn, ưu tiên vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa để kịp thời tháo gỡ khó khăn. Kết quả cuối cùng vì thế phải được đo bằng tiến độ thực chất và lợi ích công cộng. Hạn chót tháng 1 là mục tiêu cần thiết; điều quan trọng hơn là biến vốn thành công trình đúng tiến độ.
