Lùi tiến độ để khớp ngày sân bay vận hành
Các dự án dịch vụ hàng không tại sân bay Long Thành là những công trình hỗ trợ hoạt động khai thác, từ phục vụ mặt đất, bảo dưỡng máy bay đến cung cấp suất ăn và hạ tầng kỹ thuật liên quan. Đây là nhóm hạng mục cần sẵn sàng cùng thời điểm sân bay đón các chuyến bay thương mại.
Các nhà đầu tư đồng loạt đề nghị chuyển mốc hoàn thành xây dựng theo hợp đồng từ trước ngày 31/8 sang tháng 12, với lý do muốn đồng bộ công trình với thời điểm sân bay mở cửa. Đề xuất áp dụng cho sáu dự án thuộc Dự án thành phần 4, nhóm công trình dịch vụ hàng không của giai đoạn 1. Đây không đơn thuần là thay đổi lịch thi công: hoàn thành quá sớm khi hạ tầng chung chưa sẵn sàng có thể khiến thiết bị và công trình chờ kết nối, còn chạy đua theo mốc cũ trong điều kiện thiếu đầu vào có thể làm khâu tích hợp, thử nghiệm bị dồn ép.
Lý do đồng bộ có sức thuyết phục về vận hành, nhưng không tự động xóa trách nhiệm của nhà đầu tư. Cục Hàng không cho rằng một phần khó khăn về nhân lực, vật tư và tổ chức thi công thuộc trách nhiệm doanh nghiệp; cơ quan này cũng yêu cầu tăng mũi thi công và làm việc theo phương án “3 ca 4 kíp”. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là có lùi hạn hay không, mà là các hạng mục thiết yếu có được nghiệm thu đúng lúc để phục vụ ngày khai trương.
Sáu công trình, nhiều điểm nghẽn nối tiếp nhau
Tiến độ Long Thành chịu sức ép từ cả bên trong công trường lẫn hạ tầng dùng chung. Doanh nghiệp cho biết khu vực đang triển khai đồng thời nhiều dự án trọng điểm, khiến nhân lực kỹ thuật, lao động lành nghề và vật liệu đặc thù khan hiếm cục bộ. Thiếu nhân công, vật liệu xây dựng cùng biến động chi phí đầu vào cũng tạo áp lực lên khả năng duy trì nhịp thi công.
Một nút thắt khác là các công trình dịch vụ mặt đất phụ thuộc vào hạ tầng kỹ thuật chung của cảng. Việc bàn giao chậm một số hạng mục ngầm, tuyến tuynel và đường tiếp cận ảnh hưởng đến đấu nối điện, nước cũng như việc chạy thử thiết bị chuyên ngành nhập khẩu. Cục Hàng không đồng thời nêu tiến độ gói thầu 4.8 thuộc Dự án thành phần 3 chưa đồng bộ, trong khi thời điểm kết nối hạ tầng chung chưa được xác định chính xác.
Theo báo cáo, tại thời điểm được nêu, hai dự án đã bước vào lắp đặt thiết bị công nghệ, còn bốn dự án chưa hoàn tất xây dựng cơ bản. Bức tranh này cho thấy xin thêm thời gian có thể giải quyết một phần áp lực thi công, nhưng không thay thế được kế hoạch phối hợp bàn giao hạ tầng và kiểm soát tiến độ của từng nhà đầu tư.
Chuẩn bị khai thác cần mốc cứng, không chỉ mốc xây dựng
Các đề xuất cụ thể cho thấy nhà đầu tư muốn đưa một số phần việc vào hoạt động theo từng giai đoạn. VIAGS báo cáo khối lượng thi công dự án sửa chữa, bảo dưỡng trang thiết bị và dịch vụ mặt đất đạt trên 70%, đồng thời xin hoàn tất xây dựng, chạy thử và nghiệm thu vào ngày 15/12. VAECO cho biết hangar bảo dưỡng máy bay số 1 đạt khoảng 77% khối lượng xây dựng và đề nghị hoàn thành trong tháng 12.
Vietjet đề xuất khai thác trước hangar chính, một phần xưởng bảo dưỡng và sân đỗ của hangar số 3, 4 vào cuối tháng 12 để phục vụ hoạt động bay ban đầu; các hạng mục phụ trợ dự kiến hoàn thiện vào tháng 4/2027. VACS muốn đưa nhà xưởng sản xuất chính và trạm cấp điện nước vào vận hành cuối tháng 12, còn một số công trình phụ trợ sẽ được nghiệm thu toàn bộ vào tháng 3/2027.
Với hành khách, tác động không nhất thiết là thấy ngay một công trình dang dở; điều đáng quan tâm là dịch vụ hỗ trợ có sẵn và vận hành ổn định khi chuyến bay bắt đầu hay không. Một số hạng mục có thể phục vụ hoạt động ban đầu trước khi phần phụ trợ hoàn thành, nhưng phương án phân kỳ chỉ an toàn nếu các phần thiết yếu được kiểm định, kết nối và chạy thử đầy đủ. Nếu thiếu phối hợp, việc lùi hạn có thể chuyển áp lực từ xây dựng sang khai thác.
Lùi hạn có điều kiện mới bảo vệ được ngày khai trương
Cục Hàng không nhấn mạnh các công trình cần hoàn thành đồng bộ để phục vụ khai thác thương mại và đánh giá đề xuất đưa công trình vào khai thác sau ngày 24/12/2026 là không có cơ sở. Cơ quan này kiến nghị yêu cầu cả sáu dự án hoàn thành xây dựng, lắp đặt thiết bị và đưa vào khai thác chậm nhất ngày 23/12/2026; các nội dung khác trong hợp đồng không thay đổi.
Mốc cuối tháng 12 vì thế nên được hiểu là thời hạn có điều kiện, không phải khoảng gia hạn để trì hoãn chuẩn bị. Từ ngày 1/10/2026, nhà đầu tư phải chịu xử phạt đối với khối lượng và giá trị xây dựng chưa hoàn thành theo cơ chế hợp đồng. Sức ép này cần đi cùng lịch bàn giao hạ tầng rõ ràng, các mốc chạy thử có thể kiểm chứng và kế hoạch dự phòng cho thiết bị chưa sẵn sàng.
Lùi tiến độ có thể hợp lý nếu giúp dịch vụ hàng không mở cửa cùng sân bay thay vì hoàn tất công trình trong tình trạng chưa thể kết nối hoặc vận hành. Nhưng đồng bộ ngày khai trương chỉ có ý nghĩa khi cả xây dựng, lắp đặt, nghiệm thu và tổ chức khai thác cùng đạt yêu cầu. Ưu tiên lúc này không phải là chọn một mốc thuận tiện hơn, mà là biến mốc tháng 12 thành cam kết cụ thể, đủ sức bảo đảm các dịch vụ thiết yếu sẵn sàng khi Long Thành đón chuyến bay thương mại.
