Mốc mới phải khớp ngày sân bay đón chuyến thương mại
Các dự án dịch vụ Long Thành là sáu hạng mục ưu tiên thuộc Dự án thành phần 4, cung cấp suất ăn, bảo dưỡng tàu bay, sửa chữa thiết bị hàng không và phục vụ kỹ thuật mặt đất cho sân bay. Cục Hàng không Việt Nam vừa kiến nghị Bộ Xây dựng điều chỉnh hạn hoàn thành xây dựng, lắp đặt thiết bị và sẵn sàng vận hành cả sáu dự án sang ngày 23/12/2026.
Đề xuất này là lùi đáng kể so với hạn 31/8 đã được điều chỉnh trong hợp đồng, nhưng vẫn giữ một ranh giới rõ: các hạng mục dịch vụ phải sẵn sàng trước khi sân bay dự kiến khai thác thương mại từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Đây là lựa chọn hợp lý hơn việc để từng dự án tự kéo dài sang năm sau, bởi một sân bay có thể hoàn thành đường băng và nhà ga nhưng vẫn khó vận hành trơn tru nếu thiếu những dịch vụ hậu cần thiết yếu.
Bốn dự án chưa xong phần xây dựng cơ bản
Trong sáu dự án ưu tiên phục vụ giai đoạn 1, mới hai dự án hoàn thành xây dựng cơ bản và đang lắp đặt thiết bị: suất ăn hàng không số 2 và sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, thiết bị hàng không cùng dịch vụ kỹ thuật mặt đất số 2. Bốn dự án còn lại chưa xong phần xây dựng cơ bản gồm suất ăn hàng không số 1; dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng và kỹ thuật mặt đất số 1; bảo dưỡng tàu bay số 1; cùng hai hangar bảo dưỡng tàu bay số 3 và số 4.
Mức độ chậm trễ không giống nhau, nhưng kết quả chung khiến tiến độ sân bay Long Thành chịu thêm áp lực: không chỉ phải hoàn thiện công trình mà còn phải lắp đặt, kiểm tra thiết bị và chứng minh khả năng vận hành. Đây không phải những hạng mục phụ có thể bổ sung tùy lúc. Thiếu suất ăn, phương tiện mặt đất hoặc năng lực bảo dưỡng sẽ làm suy yếu khả năng phục vụ các chuyến bay đầu tiên, dù những phần chính của sân bay đã sẵn sàng.
Vì sao Cục Hàng không bác phương án sang năm 2027?
Các nhà đầu tư nêu những vướng mắc gồm thiếu nhân lực, vật liệu khan hiếm và tăng giá, thiết bị chuyên ngành nhập khẩu chậm, hạ tầng kết nối chung chưa hoàn thiện. Vietjet và VACS đề nghị một số hạng mục được kéo dài sang quý I, thậm chí quý II/2027; Vietjet dự kiến hoàn thiện đủ công suất hangar vào tháng 4/2027, còn VACS đề xuất hoàn tất một số phần việc trong tháng 3/2027.
Cục Hàng không đánh giá việc kéo dài sang năm 2027 là không có cơ sở, vì ngày 24/12 là mốc cuối để các công trình dịch vụ đồng bộ với kế hoạch khai thác. Cơ quan này ghi nhận một số trở ngại khách quan, như hạ tầng kỹ thuật chung ảnh hưởng đấu nối nước sạch và thoát nước thải; tuy nhiên, thiếu nhân lực, vật tư hay tổ chức thi công được xác định là trách nhiệm nhà đầu tư. Yêu cầu tăng ca, tăng mũi thi công vì thế là cần thiết, dù bản thân nó không xóa được rủi ro tiến độ.
Điều chỉnh hạn là bước cần thiết, chưa phải bảo đảm hoàn thành
Nếu Bộ Xây dựng chấp thuận, Cục Hàng không sẽ đàm phán và sửa đổi hợp đồng với các nhà đầu tư theo mốc mới; hạn đề xuất là ngày 23/12/2026 cho toàn bộ việc xây dựng, lắp thiết bị và sẵn sàng vận hành. Khoảng thời gian sát ngày khai thác khiến yêu cầu phối hợp giữa nhà đầu tư, nhà thầu và đơn vị phụ trách hạ tầng chung càng quan trọng. Chỉ hoàn thành phần xây dựng mà thiết bị chưa hiệu chỉnh hoặc chưa thể đấu nối thì các công trình sân bay Long Thành vẫn chưa thực sự phục vụ được chuyến bay.
Với hành khách, tiến độ của các dự án này ít hiện rõ như nhà ga hay đường băng, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phục vụ mặt đất, cung cấp suất ăn và khả năng bảo dưỡng tàu bay. Mốc lùi đến 23/12 có thể tạo thêm thời gian để hoàn thiện đồng bộ, song không nên bị hiểu là dư địa cho việc tiếp tục chậm trễ. Kết luận sẽ phụ thuộc vào việc sáu dự án đạt được trạng thái sẵn sàng vận hành trước khi Long Thành dự kiến đón các chuyến bay thương mại đầu tiên.
