Một ca bệnh cho thấy rủi ro không thể xem nhẹ
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng máu chui vào thành động mạch, tạo máu tụ khiến lòng mạch bị hẹp hoặc tắc, đôi khi hình thành giả phình. Đây là tổn thương mạch máu có thể dẫn đến đột quỵ, kể cả ở người còn trẻ.
Một người đàn ông 39 tuổi thường xuyên mỏi vai gáy đã đến cơ sở xoa bóp tư nhân, nơi cổ được xoay, lắc sang hai bên và kéo giãn. Sau buổi xoa bóp, anh đau nhiều bên cổ trái, cơn đau lan lên đỉnh đầu, kèm ù tai và nghe tiếng mạch đập. Sáng hôm sau, đau đầu, chóng mặt tăng lên; anh tê yếu nhẹ nửa người phải, khó diễn đạt và quên tên một số đồ vật quen thuộc. Bệnh viện xác định anh bị nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái, nghi liên quan chấn thương vùng cổ. Trường hợp này không chứng minh mọi hình thức xoa bóp đều gây đột quỵ; nó cho thấy tác động cơ học không phù hợp lên cổ có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Vì sao tổn thương ở cổ có thể gây nhồi máu não?
Khi máu lọt vào thành động mạch cảnh, máu tụ có thể làm hẹp hoặc bít lòng mạch, đôi khi tạo giả phình. Nếu tổn thương không được phát hiện và điều trị kịp thời, cục máu đông có thể hình thành, gây tắc mạch hoặc di chuyển lên động mạch não. Hệ quả có thể là nhồi máu não.
Ở ca bệnh này, hình ảnh chụp cho thấy động mạch cảnh trong trái bị tắc do lóc tách, kèm giả phình. Các triệu chứng một bên cơ thể yếu, nói khó, rối loạn ghi nhớ đi cùng đau cổ và ù tai cần được xem là dấu hiệu cấp cứu, không phải cơn mỏi thông thường để tiếp tục xoa bóp. Đau cổ xuất hiện sau thao tác mạnh rồi kèm dấu hiệu thần kinh là lý do để tìm trợ giúp y tế ngay.
Người bệnh được điều trị nội khoa bảo tồn. Sau hai tuần, triệu chứng cải thiện hoàn toàn; kiểm tra sau 30 ngày ghi nhận động mạch cảnh hồi phục, không còn máu tụ trong thành mạch. Kết quả thuận lợi của một ca bệnh không làm giảm mức độ nghiêm trọng của nguy cơ, cũng không phải lý do để trì hoãn cấp cứu khi xuất hiện triệu chứng.
Xoa bóp an toàn không đồng nghĩa với bẻ, vặn cổ
Bài học thực tế không phải là cấm mọi cách xoa bóp, mà là đừng đánh đồng thư giãn cơ với việc xoay, giật hay kéo cổ thật mạnh. Nguy cơ được cảnh báo nằm ở tác động cơ học không đúng vào vùng cổ; câu chuyện này không đủ căn cứ để kết luận mọi buổi massage đều gây đột quỵ.
Nếu muốn chăm sóc vùng cổ vai gáy, hãy chọn cơ sở uy tín, được cấp phép và có kỹ thuật viên được đào tạo. Tránh bẻ, vặn hoặc xoay cổ mạnh, đột ngột, nhất là khi chưa được thăm khám và tư vấn y tế. Đau mỏi kéo dài cũng không nên mặc nhiên xử lý bằng thao tác mạnh: cần hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi thử phương pháp tác động lên cổ.
Nếu sau khi xoa bóp hay kéo giãn cổ xuất hiện đau cổ dữ dội, đau đầu, chóng mặt, ù tai, tê yếu một bên hoặc khó nói, hãy gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay. Đừng chờ xem triệu chứng có tự hết hay không; thời gian phát hiện và xử trí có ý nghĩa quyết định khi nghi ngờ đột quỵ.
Tóm lại, đột quỵ sau xoa bóp là lời cảnh báo về một rủi ro có thể xảy ra khi cổ bị tác động sai cách, không phải bản án cho mọi hình thức xoa bóp. Chọn người thực hiện có chuyên môn, tránh thao tác cổ đột ngột và nhận biết dấu hiệu thần kinh là những bước thận trọng hơn nhiều so với cố chịu đựng hoặc tự bẻ cổ.
