Lóc tách động mạch cảnh là gì?
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng máu lọt vào thành động mạch, tạo khối máu tụ làm hẹp hoặc tắc lòng mạch, đôi khi hình thành giả phình. Đây là tổn thương có thể dẫn đến đột quỵ, kể cả ở người trẻ và trung niên. Một trường hợp tại Phú Thọ cho thấy vì sao không nên xem các động tác cổ mạnh là cách thư giãn vô hại. Người đàn ông 39 tuổi thường mỏi vai gáy, đến cơ sở xoa bóp tư nhân và được xoay, lắc cổ sang hai bên kết hợp kéo giãn cổ. Sau buổi xoa bóp, anh đau nhiều bên cổ trái, cơn đau lan lên đỉnh đầu; tai trái ù và nghe tiếng mạch đập. Hôm sau, anh đau đầu, chóng mặt tăng, tê yếu nửa người phải và khó diễn đạt. Chụp MRI phát hiện nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái.
Đừng bỏ qua cơn đau cổ sau khi tác động mạnh
Mối liên hệ về thời điểm giữa buổi xoa bóp và triệu chứng không đủ để kết luận mọi lần massage đều gây đột quỵ. Tuy vậy, ca bệnh là lời cảnh báo rõ ràng: tác động cơ học mạnh hoặc không đúng cách vào cổ có thể làm tổn thương mạch máu. Khi lóc tách xảy ra, máu tụ có thể làm hẹp hoặc bít động mạch; huyết khối cũng có thể hình thành rồi di chuyển lên mạch máu não, gây nhồi máu. Vì thế, đau cổ dữ dội mới xuất hiện sau khi bẻ, vặn, xoay hoặc kéo giãn cổ không nên bị xem nhẹ, nhất là khi đi kèm đau đầu, ù tai hoặc nghe tiếng mạch đập trong tai. Chọn cơ sở được cấp phép, có kỹ thuật viên được đào tạo và tránh các động tác mạnh hay đột ngột khi chưa được nhân viên y tế thăm khám, tư vấn là lựa chọn an toàn hơn.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và gọi cấp cứu
Các dấu hiệu đột quỵ trong ca bệnh xuất hiện sau đau cổ: đau đầu và chóng mặt tăng, tê bì hoặc yếu một bên cơ thể, khó nói hay khó diễn đạt, méo hoặc liệt nhẹ mặt và suy giảm trí nhớ. Người bệnh còn quên tên một số đồ vật quen thuộc. Đây không phải những biểu hiện nên chờ tự hết hoặc tìm cách xoa bóp thêm. Nếu đột ngột thấy một hay nhiều dấu hiệu như yếu, tê một bên, nói khó, méo mặt, đau đầu dữ dội hoặc chóng mặt bất thường, hãy gọi cấp cứu ngay và đưa người bệnh đến bệnh viện; không trì hoãn để theo dõi tại nhà. Đặc biệt, triệu chứng thần kinh xuất hiện sau khi cổ bị xoay, bẻ hoặc kéo mạnh cần được xem là tình huống khẩn cấp. Xử trí sớm giúp người bệnh được đánh giá và điều trị kịp thời, thay vì đánh đổi thời gian quý giá với những biện pháp tự xử lý.
Điều trị có thể cần theo dõi sau khi triệu chứng đỡ
Người đàn ông được điều trị nội khoa theo phác đồ cho lóc tách động mạch cảnh, gồm thuốc ức chế tiểu cầu kép, thuốc hạ mỡ máu và kiểm soát huyết áp phù hợp. Sau hai tuần, triệu chứng cải thiện hoàn toàn và anh có thể đi lại, sinh hoạt bình thường. Nhưng hồi phục triệu chứng không đồng nghĩa tổn thương mạch máu đã hết: lần kiểm tra khi đó cho thấy dòng chảy động mạch cảnh trong trái hồi phục khoảng 70%, trong khi máu tụ thành mạch vẫn còn và khẩu kính tại vị trí tổn thương còn tăng. Người bệnh được xuất viện với đơn thuốc và hướng dẫn tái khám để theo dõi mạch máu. Sau 30 ngày, hình ảnh kiểm tra ghi nhận động mạch cảnh trong trái hồi phục hoàn toàn, không còn máu tụ. Kết luận cần nhớ rất thực tế: không tự bẻ, vặn hay kéo giãn cổ mạnh, và gọi cấp cứu khi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ.
