Kết nối là hạ tầng để tiết kiệm năng lượng
Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam là mạng lưới kết nối doanh nghiệp có nhu cầu cải thiện sử dụng năng lượng với nhà cung cấp công nghệ, tư vấn và tài chính, nhằm đưa giải pháp phù hợp từ ý tưởng vào hoạt động sản xuất. Đây là hướng đi đáng chú ý vì doanh nghiệp không thể nâng hiệu quả chỉ bằng lời kêu gọi tiết kiệm: họ cần biết nên thay đổi ở đâu, tìm công nghệ nào và huy động nguồn lực ra sao. Tại Hưng Yên, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, quy tụ cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp công nghiệp và đơn vị cung cấp giải pháp. Sự kiện thuộc chương trình quốc gia giai đoạn 2019–2030, đồng thời tạo diễn đàn để cập nhật chính sách và trao đổi giải pháp công nghệ, tài chính cho sản xuất.
850 lượt kết nối là tiến triển, không phải đích đến
Cục Năng lượng - Dầu khí đặt mục tiêu thúc đẩy 1.000 lượt kết nối giữa đơn vị cung cấp giải pháp và cộng đồng doanh nghiệp trong năm 2026. Đến thời điểm được nêu tại hội thảo, mạng lưới ghi nhận khoảng 850 lượt; hoạt động đã mở ra một số cơ hội hợp tác, trong đó có mô hình dịch vụ năng lượng ESCO. Con số này cho thấy mạng lưới đã có đà, nhưng giá trị cuối cùng không nằm ở lượt gặp gỡ mà ở dự án được triển khai và kết quả tiết kiệm đo được. Vì vậy, cần nhìn 1.000 lượt như một mốc huy động thị trường, không phải thước đo đầy đủ của hiệu quả năng lượng. Kết nối chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp tiếp cận được công nghệ đã kiểm chứng, phù hợp với điều kiện nhà máy và khả năng đầu tư của mình.
Áp lực thị trường khiến hành động không thể chậm
Nhu cầu năng lượng tăng, thị trường năng lượng biến động và yêu cầu tăng trưởng xanh đang đặt thêm sức ép lên cơ sở sản xuất. Với doanh nghiệp xuất khẩu, yêu cầu giảm phát thải và chứng minh kết quả cải thiện cũng ngày càng rõ. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu bước vào giai đoạn áp dụng chính thức từ năm 2026 đối với một số nhóm hàng, gồm sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro. Tiết kiệm năng lượng vì thế không còn là việc phụ trợ. Với doanh nghiệp công nghiệp, sử dụng năng lượng hiệu quả có thể giúp giảm chi phí sản xuất và nâng năng lực cạnh tranh. Nhưng để biến mục tiêu thành kết quả, doanh nghiệp cần bắt đầu từ dữ liệu tiêu thụ, cách vận hành thiết bị và từng cơ hội cải thiện cụ thể tại nhà máy. Mạng lưới có thể rút ngắn đường đi từ nhu cầu đó đến nhà cung cấp phù hợp.
Từ diễn đàn đến hợp tác tại nhà máy
Vai trò thiết thực nhất của cộng đồng là nối đúng nhu cầu với đúng năng lực: doanh nghiệp cần giải pháp kỹ thuật, tư vấn hoặc nguồn tài chính; nhà cung cấp cần hiểu điều kiện vận hành thực tế để đề xuất phương án khả thi. Khi hai phía gặp nhau qua một diễn đàn có cơ quan quản lý, chuyên gia và tổ chức tài chính cùng tham gia, cơ hội chia sẻ kinh nghiệm có thể chuyển thành dự án cụ thể. Mô hình ESCO là một dấu hiệu ban đầu cho thấy kết nối đã vượt khỏi trao đổi thông tin. Theo kế hoạch, Bộ Công Thương triển khai chuỗi 10 hội thảo chuyên đề trên cả ba miền trong năm 2026; hội thảo kết nối tiếp theo dự kiến tổ chức tại Nghệ An vào trung tuần tháng 11. Bước tiếp theo nên được đánh giá bằng mức độ doanh nghiệp áp dụng giải pháp, cải thiện dữ liệu và duy trì kết quả. Đạt 1.000 lượt là mục tiêu đáng khích lệ; biến những lượt kết nối ấy thành thay đổi tại nhà máy mới là thước đo có sức nặng.
